Korzystamy z plików cookies zapisujących dane użytkownika. Przeglądając naszą stronę wyrażasz zgodę na ich używanie. Według obecnie obowiązujących przepisów prawa możesz je wyłączyć zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej »

Rozumiem

Kiedy planujesz nas odwiedzić ?

Od Do

Judaica

Dawny Dom Ludowy

Dawny Dom Ludowy im. Icchaka Lejby Pereca z 1936 r., znajduje się u zbiegu ul. Czwartek i Szkolnej. Należał niegdyś do robotniczej, lewicowej żydowskiej organizacji Bund. Obecnie jest siedzibą lubelskiego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia.

Lubelska Bożnica Chewra Nosim

Jedyna zachowana sprzed wojny lubelska bożnica Chewra Nosim, zlokalizowana na I piętrze kamienicy przy ul. Lubartowskiej 10, będąca domem modlitwy, a zarazem Izbą Pamięci Żydów Lubelskich i siedzibą Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Lublinie.  Odbywają się tu spotkania z okazji największych świąt żydowskich: Pesach, Rosz Haszana, Jom Kipur, Chanuki.

Dla zwiedzających bożnica jest czynna w każdą niedzielę, w godz.13.00-15.00. Grupy zorganizowane mogą zwiedzić obiekt o innej porze po uprzednim uzgodnieniu z jego opiekunem  (kontakt z Pawłem Matraszkiem, tel. 602 473 118 lub z Lubą Matraszek, tel. 501 836 048).

Majdanek

Niemiecki obóz koncentracyjny w Lublinie, nazywany potocznie Majdankiem,   miał stanowić rezerwuar darmowej siły roboczej dla realizacji planów budowy imperium germańskiego na Wschodzie. Obóz, usytuowany na południowo-wschodnich obrzeżach Lublina, przy drodze wiodącej do Zamościa i Lwowa, zajmował powierzchnię 270 ha.  Majdanek funkcjonował od października 1941  r. do lipca 1944 r. Więźniowie pochodzili  z ok. 30 państw. Dominowali obywatele Polski (głównie Polacy i Żydzi), Związku Radzieckiego oraz Czechosłowacji (Żydzi). Poza Żydami i Polakami najliczniejszymi grupami narodowościowymi byli Rosjanie, Białorusini i Ukraińcy.
. Więźniowie umierali w następstwie tragicznych warunków bytowych, ginęli w egzekucjach, mordowano ich w komorach gazowych. Spośród prawdopodobnie 150 tys. więźniów, którzy przeszli przez Majdanek, wg najnowszych ustaleń życie straciło blisko 80 tysięcy osób, w tym około 60 tysięcy Żydów. Dla zatarcia śladów zbrodni zwłoki pomordowanych i zmarłych palono na stosach spaleniskowych oraz w krematorium. Tragiczna historia lubelskiego obozu koncentracyjnego dobiegła końca 23 lipca 1944 roku, po wkroczeniu do Lublina Armii Czerwonej. Wkrótce na terenie Majdanka zorganizowano obóz NKWD dla aresztowanych członków polskiego Państwa Podziemnego. W barakach byłego obozu przetrzymywano także przez pewien czas wziętych do niewoli żołnierzy niemieckich. Zwiedzanie terenu obozu oraz korzystanie z usług  Centrum Obsługi Zwiedzających (przewodnicy kino, wydawnictwa) możliwe jest przez cały rok - zimą tylko do zmroku - oprócz poniedziałków, świąt państwowych i religijnych. Stała wystawa historyczna wraz z instalacją artystyczną „Shrine” dostępna jest tylko w sezonie turystycznym od wiosny do końca października.  Kontakt:  Państwowe Muzeum na Majdanku, ul. Droga Męczenników Majdanka 67, tel.:81 710 28 33

Szlak Pamięci Żydów Lubelskich - Dawna dzielnica żydowska

Na kamiennym obelisku przy placu zamkowym znajduje się tablica  przedstawiająca plan dawnej dzielnicy żydowskiej. Główną jej osią była centralnie położona ulica Szeroka, która wiodła wzdłuż obecnego placu Zamkowego. Stały przy niej bożnice i okazałe kamienice.

W 1941 roku okupanci niemieccy podjęli decyzję o utworzeniu na tym terenie getta. Jego likwidacja w 1942 roku wiązała się z niemal całkowitym wyburzeniem zabudowań.

Szlak Pamięci Żydów Lubelskich - Dawna siedziba Komitetu Żydów w Polsce

 Budynek był siedzibą utworzonego w 1944 roku Centralnego Komitetu Żydów w Polsce. Przez trzy miesiące (listopad 1944 - luty 1945) Lublin pełnił nieoficjalną funkcję stolicy polskich Żydów.

Głównym zadaniem CKŻP było udzielanie pomocy uratowanym z zagłady. Z inicjatywy komitetu uruchomiono szkołę żydowską, wydawano gazetę dla żydów oraz zbierano relacje ocalałych.

Szlak Pamięci Żydów Lubelskich - Dawny kompleks synagogalny

W tym miejscu od XVI wieku funkcjonowała Wielka Synagoga, nazwana na cześć rabina Szlomo Lurii (zm. 1573) - Maharszal-Szul. Na początku XVII wieku dobudowano do niej mniejszą synagogę Maharam-Szul.

Zespół synagogalny został zburzony przez okupantów niemieckich w 1942 roku podczas likwidacji getta.

Szlak Pamięci Żydów Lubelskich - Jeszywas Chachmej Lublin

 Uroczyste otwarcie uczelni rabinackiej miało miejsce w 1930 roku i było wydarzeniem o charakterze ogólnoświatowym. Pierwszym rektorem był rabin Majer Szapiro. Działalność jesziwy przerwał wybuch II Wojny Światowej.

Obecnie gmach należy do lubelskiej filii Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie. W budynku mieści się izba pamięci, synagoga, mykwa oraz Hotel Ilan.

Szlak Pamięci Żydów Lubelskich - Nowy cmentarz żydowski

Funkcjonujacy na tym terenie od 1829 r. cmentarz żydowski został zdewastowany przez hitlerowców podczas II Wojny Światowej. W latach 80. XX wieku uporządkowano go ze środków Sary i Manfreda Frenklów. Otoczono murem a przy wejściu wzniesiono okazały pomnik-mauzoleum z izbą pamięci.

Zachował się oryginalny ohel rabina Majera Szapiro (zm. W 1933 r.), którego szczątki zostały ekshumowane i przewiezione do Jerozolimy w 1958 r.

Szlak Pamięci Żydów Lubelskich - Pomnik Ofiar Getta

Pomnik autorstwa Bogumiła Zagajewskiego i Janusza Tarabuły został wystawiony  w 1963 roku w 20. rocznicę likwidacji getta w Lublinie. Na monumencie widnieje cytat z pieśni o zamordowanym narodzie żydowskim Icchaka Kacenelsona: „W każdej garstce popiołu szukam swoich bliskich”. W podstawie pomnika wyryte zostały nazwy miejscowości z Lubelszczyzny związane z Holokaustem.

Szlak Pamięci Żydów Lubelskich - Stary Kirkut

 Wzgórze, na którym usytuowany jest cmentarz, pierwotnie było średniowiecznym grodziskiem. Najwcześniejsza informacja o jego istnieniu pochodzi z końca XV wieku.

Na Starym Kirkucie odnajdziemy najstarszą w Polsce macewę zachowaną w swoim pierwotnym miejscu, należącą do talmudysty Jaakowa Kopelmana (zm. 1541). Okazały grób w formie tradycyjnego ohelu -  to miejsce spoczynku słynnego lubelskiego cadyka Jaakowa Jicchaka Horowica Szternfelda, zwanego „Widzącym z Lublina” (zm. 1815). Znajdują się tu także nagrobki Szaloma Szachny (zm. 1558) – założyciela lubelskiej Jesziwy i Szlomo Lurii, zwanego Maharszalem (zm. 1573) – rabina, którego imieniem nazwano główną synagogę w Lublinie. Cmentarz funkcjonował do 1829 r. Podczas II Wojny Światowej był miejscem egzekucji Żydów i Polaków.

Szlak Pamięci Żydów Lubelskich - Wzgórze Zamkowe

Powstał po rozebraniu w 1 połowie XIX w. ruin dawnego renesansowego zamku królewskiego (ze starych zabudowań pozostała tylko romańska wieża czyli tzw. donżon oraz gotycka kaplica pw. Trójcy Świętej). Nowy obiekt funkcjonował jako więzienie, w którym obok Polaków zamykano również Żydów. Miało to miejsce  zarówno w czasie zaborów, w okresie międzywojennym, jak i przede wszystkim podczas okupacji hitlerowskiej, kiedy  gestapo więziło tu mieszkańców getta lubelskiego. Żydowscy więźniowie zostali potem rozstrzelani w masowych egzekucjach na Górkach Czechowskich oraz (również z Polakami) podczas egzekucji na zamku 22 lipca 1944 r., na kilka godzin przed wkroczeniem do Lublina wojsk polskich i sowieckich. W latach 1944-54, gdy funkcjonowało tu więzienie NKWD i UB, wśród więzionych patriotów znalazła się też niewielka grupa Żydów

Zamek jest obecnie siedzibą Muzeum Lubelskiego.

Szlak Pamięci Żydów Lublina - Brama Grodzka

 Dawniej brama strzegła przejścia w obronnych murach miejskich. Była także łącznikiem pomiędzy “miastem chrześcijańskim” i nieistniejącym już w znacznej części “miastem żydowskim”, dlatego nazywano ją często „bramą żydowską”.

Pierwotnie miała formę czworoboku zwieńczonego hełmem, z dobudowanym przedbramiem. W 2. połowie XVIII w. została przebudowana w stylu klasycystycznym wg projektu Dominika Merliniego i pozbawiona cech obronnych. Przypominają o tym data MDCCLXXXV oraz monogram SAR (Stanislaus Augustus Rex – Stanisław August Król), umieszczone na bramie od strony Starego Miasta.

Obecnie budynek jest siedzibą ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN, samorządowej instytucji kultury, działającej na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego Lublina i Lubelszczyzny.

Szlak Pamięci Żydów Lublina - Dawna Plebania (dawny żydowski dom sierot)

Przy zbiegu ul. Grodzkiej 11 i Placu po Farze na Starym Mieście, obecnie Młodzieżowy Dom Kultury. W budynku mieściły się również biura Gminy Wyznaniowej Żydowskiej oraz Sala Schronienia dla Żydowskich Starców i Kalek. 24 marca 1942 r. wychowankowie sierocińca, opiekunki oraz starcy zostali rozstrzelani przez niemieckich nazistów.

Szlak Pamięci Żydów Lublina - Dawny szpital żydowski

 W zabudowaniach przy ulicy Lubartowskiej 81, w latach 1886-1942 mieścił się szpital żydowski. Ordynatorem szpitala był m. in. Marek Arnsztajn – mąż wybitnej poetki, Franciszki Arnsztajnowej. W marcu 1942 roku podczas likwidacji getta hitlerowcy zamordowali chorych i personel.

Obecnie w budynku mieści się oddział położniczy Samodzielnego Szpitala Wojewódzkiego im. Jana Bożego.